‘नेपालभाषा साहित्य इतिहास’या न्हूगु संस्करणय् नाटककार मोहनकृष्ण डंगोल

नेपालभाषाया सर्जकपिनिगु साहित्यिक इतिहास, विकास व योगदानया दस्तावेजीकरण याइगु महत्वपूर्ण कृतिया रुपय् ‘नेपालभाषा साहित्य इतिहास’ सार्वजनिक जूगु दु । नेपालभाषा प्रज्ञा प्रतिष्ठानया ग्वसालय् छगू ज्याझ्वःया दथुइ उगु सफू सार्वजनिक याःगु खः । आः नकतिनि पिदंगु विवरण कथं थुगु कृतियात गहन अध्ययन व अनुसन्धानया लिधंसाय् परिमार्जन यानाः निगूगु संस्करणया रुपय् ब्वमिपिनिगु न्ह्यःने न्ह्यब्वयागु दु ।
नेपालभाषाया साहित्यिक इतिहासय् छगू महत्वपूर्ण दस्तावेज
‘नेपालभाषा साहित्य इतिहास’ छगू साहित्यिक कृति जक मखु, नेपालभाषाया साहित्यिक विकासयात ऐतिहासिक दृष्टिकोणं थुइकेत ग्वाहालि जुइगु अनुसन्धान सफू नं खः । त्रिभुवन विश्वविद्यालयया केन्द्रीय पुस्तकालयं नं प्रेम शान्ति तुलाधरया सफूयात नेपालभाषाया इतिहास व समालोचनालिसे सम्बन्धित कृति कथं सूचीकृत याःगु दु ।थज्याःगु कृतिया न्हूगु संस्करण पिथनेगु धयागु विगतया साहित्यिक गतिविधि, सर्जक, कृति व प्रवृत्तिया लुमन्ति जक मखु, न्हूगु पुस्तायात नेपालभाषाया साहित्यिक यात्रालिसे स्वायेगु महत्वपूर्ण कुतः नं खः ।

नाटककार मोहनकृष्ण डंगोलया योगदान
थ्व न्हूगु संस्करणय् न्ह्यथनातःगु महत्वपूर्ण साहित्यिक व्यक्तित्वत मध्ये नाटककार मोहनकृष्ण डंगोलया योगदान विशेष रुपं उल्लेखनीय जू । नेपालभाषा साहित्य व नाटक ख्यलय् वय्कलं बियादीगु योगदानं वय्कःयात छम्ह नाटककारया रुपय् जक मखु, नेपालभाषाया संरक्षण, सम्बद्र्धन व न्हूगु पुस्ताया सर्जकपिन्त प्रोत्साहन यायेगु निंतिं छम्ह कार्यकर्ताया रुपय् नं स्थापित याना बिउगु दु।प्रेममोहन गीता सिरपा गुथिया दाता मोहनकृष्ण डंगोल पेशागत रुपं सिभिल इन्जिनियर खः । वय्कः ताः ई तक काठमाडौं महानगरय् इन्जिनियर जुयाः ज्या यानाच्वनादीम्ह खः । वय्कःया साहित्य व सामाजिक कार्य तसकं हे रुचि दुगु ।वय्कःया ‘मनु म्हसिकी’, ‘आ जिल्का’, ‘थां मुह्यःगु गा’, ‘मन यः हि’ थेंज्याःगु प्याखं नेपालभाषा प्याखं ख्यलय् उल्लेखनीय कथं कयातःगु दु । अभिनय, निर्देशन व म्ये हालेगु माध्यमं रंगमञ्चया गतिविधिइ सक्रिय जुयादीम्ह वय्कःयात धाइ । विशेष यानाः ‘न्हूगु समाज’ नाटकय् वय्कलं सामाजिक विषययात नाटकीय माध्यमं न्ह्यब्वयादीगु खःसा उगु ज्याया निंतिं वय्कलं नेपाल सरकारपाखें सिरपाः नं कयादिल।

साहित्य धइगु च्वयेगु जक मखु, समाजलिसेया संवाद नं खः ।
मोहनकृष्ण डंगोलया रंगमञ्चीय यात्राया छगू विशेष पक्ष धइगु वय्कलं नेपालभाषाया नाटकयात सामाजिक जीवन व जनभावनालिसे स्वायेगु कुतः यानादीगु खः । प्रेममोहन गीता पुरस्कार गुथिया विवरण कथं वय्कःया ‘मनु म्हसिकी’, ‘न्हूगु समाज’ थेंज्याःगु प्याखनं सामाजिक मुद्दायात सम्बोधन यानाः जनभावनायात प्रभावित याःगु दु ।वय्कःया योगदान सृष्टिइ जक सीमित मजू । सरकारी सेवां अवकाश कायेधुंकाः वय्कः नेपालभाषा साहित्य उत्थानया नितिं अझ सामाजिक रुपं सक्रिय जुयाः नेपालभाषाया न्हूगु पुस्ताया साहित्यकारपिन्त हःपाः बियादिल ।वय्कःया साहित्यप्रति समर्पण व योगदानया सम्मानय् भाषाविद् प्रेमबहादुर कंसाकारया प्रेरणाय् नेपाल संवत् १११३ स प्रेममोहन गीता सिरपाः नीस्वंगु खः । गुथिया आधिकारिक वेबसाइटय् नेपाल संवत् १११३ अर्थात २०७० सालय् प्रेममोहन पुरस्कार स्थापना जूगु विवरण नं न्ह्यथनातःगु दु । उगु सिरपाय् नेपालभाषाया नाटक व उपन्यास विधायात प्राथमिकता बियातःगु दु ।

मोहनकृष्ण डंगोलया नामं स्वानाच्वंगु साहित्यिक सम्पदा
थौं वय्कः भौतिक रुपं झी नापं मदुसां वय्कलं दयेकादीगु साहित्यिक वातावरण व रंगमञ्चीय परम्परा धाःसा निरन्तर जुयाच्वंगु दु । वय्कःया साहित्यिक दृष्टिकोणं नेपालभाषा छगू संचारया माध्यम जक मखु, इतिहास, संस्कृति, सामाजिक चेतना व नेपाःया पहिचानया महत्वपूर्ण आधार नं खः ।थ्व हे सम्पदायात निरन्तरता बिइत निदँय् छक्वः नेपालभाषाया ख्यालः व उपन्यासयात हनेगु कथं प्रेममोहन गीता सिरपाः न्ह्याकाच्वंगु दु ।मोहनकृष्ण डंगोलं न्ह्याकूगु व प्रोत्साहन बियादीगु नेपालभाषाया रंगमञ्चया परम्परा आः नं न्हूगु पुस्ताया सर्जकपिनिगु माध्यमं न्ह्याः वनाच्वंगु खँ थुकिं स्पष्ट खनेदु ।

इतिहासय् लायेगु धयागु सम्मान जक मखु ।
‘नेपाल भाषा साहित्य इतिहास’या न्हूगु संस्करणय् मोहनकृष्ण डंगोल थेंज्याःपिं साहित्यकारपिनिगु योगदानयात दुथ्याकेगु थःथम्हं हे छगू महत्वपूर्ण सांस्कृतिक उपलब्धि खः । साहित्यया इतिहास च्वयेगु धइगु नांजाःगु सफूया धलः जक मखु, थुकियात थुइकेमाः । लिसें उमिगु ल्यूने च्वंपिं सर्जक, उमिगु संघर्ष, सामाजिक चेतना, रचनात्मक प्रयोग व भाषाप्रति समर्पणया अभिलेख नं दु ।उकिं मोहनकृष्ण डंगोलयात इतिहासया पानाय् थाय् बिइगु धयागु व्यक्तिप्रति जक श्रद्धाञ्जली मखु, नेपालभाषाया आधुनिक नाटकीय यात्राय् वय्कलं म्हितादीगु भूमिकाप्रति नं श्रद्धाञ्जलि खः ।वय्कःया ख्यालः व साहित्यिक गतिविधिपाखें थौंया पुस्तां प्रेरणा कायेमाःगु आवश्यकता दु । पुलांगु ग्रन्थ संरक्षण यानाः जक नेपालभाषाया संरक्षण सम्भव मजू; न्हून्हूगु प्याखं च्वयेमाः, मञ्चन यायेमाः, न्हूपिं साहित्यिक कलाकारत जन्म जुइमाः अले उमित समाजं प्रोत्साहन बीमाः । थ्व बिचाःयात मोहनकृष्ण डंगोलया साहित्यिक जीवनया छगू महत्वपूर्ण सन्देशया रुपय् कायेफु ।‘नेपाल भाषा साहित्य इतिहास’या न्हूगु संस्करण पिदनेवं मोहनकृष्ण डंगोल थेंज्याःम्ह साहित्यकारया योगदान हाकनं छक्वः चर्चाय् वःगु छगू सुखद संयोग खः । थ्व सफू छगू ऐतिहासिक दस्तावेज जक मखु, भावी पुस्ताया नितिं प्रेरणाया स्रोत नं खः ।